1
1
2
2
3
3
4
4
5
5
 

Jakościowe normy prudencyjne dla banków

Cofnięcie licencji dla pakistańskoarabskiego Bank of Credit and Comerce International (BCCI) siódmego co do wielkości prywatnego banku na świecie wywołało w lipcu 1991 roku niemal taką samą sensację jak rozpad Związku Radzieckiego.

BCCI przyjmował nierejestrowane nigdzie milionowe depozyty dolarowe. Pieniądze wpływały z całego świata od członków zorganizowanych grup przestępczych, polityków, urzędników państwowych. Pokrywano nimi straty banku i finansowano mafijne długi. Stare depozyty spłacano nowymi. Cały proceder przybrał formę swoistego banku wewnątrz banku. Jego istnienie uzależnione było od starannego fałszowania sprawozdań finansowych o przepływach pieniędzy. BCCI udzielało także kredytów bez zabezpieczeń na produkcję, przemyt i handel narkotykami. Ci sami klienci dostawali zresztą kredyty na finansowanie legalnych przedsięwzięć.

Zaangażowanie się instytucji finansowych w przeciwdziałanie praniu pieniędzy

i ich współpraca z organami ścigania w tym zakresie wymaga stworzenia odpowiednich regulacji na gruncie prawa. Tak więc, obok penalizacji procederu (także odpowiednich przepisów prawa karnego procesowego), wymagane są odpowiednie regulacje prawa finansowego, powołujące środki finansowoprawne przeciwdziałania praniu pieniędzy następuje tym samym „uszczelnienie” systemu wykrywania mechanizmów sprawczych prania pieniędzy na styku prawa finansowego i prawa karnego.

Licencjonowanie działalności bankowej

Jedną z norm bezpiecznego funkcjonowania banków, którą traktować można jako istotny środek przeciwdziałania praniu pieniędzy, jest norma dotycząca licencjonowania banków. Jej znaczenie w tym zakresie wiąże się przede wszystkim z istnieniem mechanizmów, które pozwalają na kontrolę pochodzenia kapitałów wykorzystywanych do tworzenia banków, a także wszechstronną analizę wiarygodności założycieli banków oraz ewentualnego kierownictwa. Stosowanie prawnych warunków w zakresie licencjonowania działalności bankowej ma zatem znaczenie na etapie, w którym podmiotowość prawna banku jeszcze nie istnieje. Jednocześnie wskazać należy, że prewencyjne działanie Komisji Nadzoru Bankowego, które opiera się na lej normie, stwarzać może podstawę do skutecznej realizacji obowiązków prawnofinansowych, wynikających z prawa bankowego. Stwierdzić więc można, że tworzenie w danym systemie bankowym odpowiednich warunków licencjonowania jest bezwarunkowo konieczne dla kształtowania właściwych postaw kierownictwa i zasad postępowania banków w zakresie ich udziału w przeciwdziałaniu praniu pieniędzy.

Zasady koordynacji działań

Obowiązki banków w ramach zapobiegania praniu pieniędzy powodują zaangażowanie wielu pracowników bankowych, komórek organizacyjnych i co oczywiste oddziałów banku. Charakter tych obowiązków jest także różnorodny. Ich sprawna realizacja w skali całego banku wymaga działań koordynujących, których zasady określać powinny wewnąlrzbankowe programy przeciwdziałania praniu pieniędzy. Tymczasem problematyka koordynacji została określona tylko w 12 spośród 30 programów poddanych analizie, w tym w 7, poprzez wskazanie konieczności koordynacji i osób odpowiedzialnych za jej prowadzenie. Jedynie w 5 programach określono to zagadnienie dość szczegółowo. Niewielka objętość zebranego materiału pozwala na przedstawienie wszystkich zadań w zakresie koordynacji, przypisanych odpowiednim stanowiskom w banku:

Dostosowywanie prawa polskiego do standardów europejskich

Dostosowywanie prawa polskiego do standardów europejskich wymagało przyjęcia przepisu zobowiązującego do tworzenia wewnątrzbankowych programów przeciwdziałania praniu pieniędzy. Wymóg ten określono po raz pierwszy w § 6 zarządzenia nr 16/92. W przeciwieństwie do zalecenia nr 19 FATF i art. 11 dyrektywy przepis ten nie zawiera żadnego wskazania co do treści programów. Określono jedynie moment wyznaczenia osób odpowiedzialnych za opracowanie programów do 31 października 1992 oraz czas ukończenia przez nich prac merytorycznych do 31 grudnia 1992 (§ 6 pkt 2). Podstawowymi czynnikami determinującymi tworzenie programów wewnątrzbankowych są:

Zasady postępowania weryfikacyjnego przy zatrudnianiu pracowników bankowych

El zasady postępowania weryfikacyjnego przy zatrudnianiu pracowników bankowych, ustalenia dotyczące szkoleń pracowników, E9 wskazania dotyczące metod rewizji funkcjonowania systemu przeciwdziałania praniu pieniędzy.

Funkcjonowanie programów wewnątrzbankowych poddawane jest przez FATF corocznej analizie na reprezentatywnej próbie instytucji kredytowych w wybranych państwach.